2026 елның 3 сентябреннән ТР Дәүләт экспертизасы уку үзәге яңа исем йөртә – «Төзелештә компетенцияләр үзәге» автоном коммерцияле булмаган өстәмә һөнәри белем бирү оешмасы. Исем алыштыру, капиталь ремонт һәм яңа уку планы – «яңача» ничек яшәячәкләр, эксклюзив интервьюда үзәк директоры Артур Исмагилов сөйли.
— Артур Ильгизарович, 1 сентябрь – яңа уку елы. Шәхсән сезнең өчен бу көн нәрсә аңлата? Ул нәрсә белән ассоциацияләнә?
— Минем өчен 1 сентябрь — ул һәрвакыт яңа үсеш циклының башлангыч ноктасы. Календарьдагы дата гына түгел, ә амбицияләр, планнар һәм нәтиҗә өчен җаваплылык бергә җыелган мизгел. Быел тойгылар үзенчәлекле. Без асылда уку үзәген яңадан эшләтеп җибәрәбез: яңа исем, яңартылган инфраструктура, киңәйтелгән программалар. Бу яңадан туган кебек, әмма синең тәҗрибәң бар һәм тармакка нәрсә кирәклеген аңлавың бар инде. Сәламәт дулкынлану да бар — мөһим проектны яклау алдындагы кебек — һәм шул үк вакытта без аңлыйбыз: барысы да дөрес.
— Яңартылган үзәкне ачу исеме үзгәрү белән туры килде. Хәзер ул «Төзелештә компетенцияләр үзәге» дип атала. Исем үзгәртү гомумән ни өчен кирәк булды? Элек исемдә төзелешкә бәйләнеш юк иде, хәзер бар. Димәк, сез башка тармаклардан китәсез яки акцент ясыйсыз?
— Исем үзгәртү – ул безнең төп экспертизага аңлы рәвештә фокус ясау. Эш елларында аңлашылды: без төзелештә максималь тирәнлеккә ирештек. Һәм шул ук вакытта суд төзелеш-техник экспертизасы һәм төзелеш тармагын цифрлаштыру кебек яңа бик мөһим һәм актуаль компетенцияләрне үстерәбез. «ПрофСтандарт» киң брендка әйләнде, ләкин ул безнең төп өстенлегебезне юды – без Татарстан Республикасы Дәүләт экспертизасы экосистемасының мөһим өлеше булып торабыз һәм без төзелеш индустриясе өчен гамәли күнекмәләргә зур игътибар бирәбез. Без әзерләгән кешеләр иртәгә объектларда карарлар кабул итәчәк, проектларны яклаячак, экспертизалар уздырачак. Бу тирән компетенцияләр таләп итә торган төгәл, аерым белгечлекләр. Без башка юнәлешләрдән баш тартмыйбыз – без өстенлекләрне куябыз. Төзелеш – ул без чыннан да көчле булган, гамәли нәтиҗәне гарантияли алган өлкә.
Төзелештә компетенцияләр үзәге тарихы бер гасыр элек башлана диярлек.
-
1934 елда РСФСР коммуналь хуҗалыгы Халык комиссариаты боерыгы белән Укыту-курс комбинаты оештырыла – Махсус билгеләнештәге факультет филиалы. Нәкъ менә шушы дата, 14 сентябрь, Татарстанда гына түгел, Россиядә дә төзелеш тармагы һәм торак-коммуналь хуҗалык өчен кадрлар әзерләү буенча иң борынгы белем бирү үзәкләренең берсенең туган көненә әверелде. Ул елларда коммуналь хуҗалыкның беренче җитәкчеләре – комиссариат урынбасарлары һәм район Советлары рәисләре укыды. Дәресләр бер уку кабинетында алып барылды, ә тыңлаучылар саны елына 40 кешедән артмады. 1970-80 елларда ТАССР Торак-коммуналь хуҗалык министрлыгы каршындагы уку комбинаты яңа дәрәҗәгә күтәрелә: ел саен укучылар саны 1 000 кешегә җитә. Дөресен генә әйткәндә, үзәкнең үз мәйданнары юк иде – дәресләр трамвай-троллейбус депосы классларында узды.
-
Оешма тарихында яңа бүлек 2016 елдан башланды, ул вакытта Татарстан Республикасы Дәүләт экспертизасы каршында «ПрофСтандарт» уку үзәге эшли башлады. Бу хезмәттәшлек үсешкә көчле этәргеч бирде: кирәкле юнәлешләр барлыкка килде – проект документациясенә экспертиза, төзелештә техник җайга салу, авторлык күзәтчелеге. Үзәк тармакта беренчеләрдән булып укытуның дистанцион форматларын һәм онлайн-семинарларны кертә башлады. География дә киңәйде – тәҗрибә уртаклашырга Казанга башка регионнардан делегацияләр килә башлады. 2013 елдан башлап «ПрофСтандарт» уку үзәге ел саен «Татарстан Республикасының иң яхшы товарлары һәм хезмәтләре» һәм «Россиянең иң яхшы 100 товары» конкурсларында җиңүче булды. Төзелеш комплексы өчен «Кадрлар тимерчелеге» статусын раслап, үзәк 2024 елда үзенең 90 еллыгын билгеләп үтте.
-
Хәзер учреждение яңа чиккә килеп җитте. 2026 елның сентябреннән ул «Төзелештә компетенцияләр үзәге» исемен йөртә – һәм бу исем алышыну гына түгел, ә реформалар һәм новацияләр чорында тагын да масштаблырак бурычларга күчүне билгели торган стратегик адым.
— Ремонт - ул диварлар гынамы яки укыту ысулларын үзгәртүме? Сөйләгез әле, тыңлаучыларны нәрсә белән гаҗәпләндерәчәксез? Якын арада нинди яңа программалар эшләтеп җибәрергә ниятлисез?
— Капиталь ремонт – ул яңа бурычлар өчен инфраструктура. Әмма иң мөһиме – формат. Без практикумнар ягына басым ясаячакбыз: гамәлдәге экспертлардан реаль очраклар буенча укыту. Тыңлаучы конспект белән түгел, ә эштә шунда ук куллана торган күнекмә белән чыгарга тиеш. Төп басым – цифрлаштыру. Мәгълүмати модельләштерү технологияләре буенча программалар эшләтеп җибәрәбез: объектның яшәү циклының барлык стадияләрендә ТИМ-проектлау нигезләреннән алып цифрлы мәгълүмат белән идарә итүгә кадәр. Аеруча игътибар — башкару техник документациясен машинада укыла торган форматта алып бару. Бу инде иртәгәге көн түгел, бу заказ бирүчеләрнең бүгенге таләбе, хәзер андый белгечләргә кытлык зур. Әлбәттә, безнең төп укыту юнәлешләре саклана: смета нормалаштыру һәм бәя кую, проект документациясенә экспертиза ясау буенча даими вебинарлар – бу базарның тере ихтыяҗы, монда норматив документлар даими үзгәреп тора. Махсус экспертизалар буенча программаларны үстерүне дәвам итәбез – уңайлы мохит, янгын куркынычсызлыгы, җылылык белән тәэмин итү һәм башкалар. Тармакны зур үзгәрешләр көтә – кәгазь процесслардан цифрлы процессларга. Һәм бездә нәкъ менә шушы яңа чынбарлык өчен белгечләр әзерләү өчен барысы да бар.
— Күп кенә партнерлар өчен хәзер төп сорау: ә документлар белән нәрсә? Тыңлаучылар өчен бернинди куркыныч та юкмы? элек төзелгән килешүләр гамәлдә каламы?
— «Төзелештә компетенцияләр үзәге» – «ПрофСтандарт» өстәмә һөнәри белем бирүнең коммерциягә карамаган автоном оешмасының хокук варисы. Укытуның исеме һәм ысуллары үзгәрде, ләкин юридик өзлексезлек тулысынча сакланды. Белем бирү эшчәнлегенә лицензия алынды һәм яңа исемгә үзгәртеп рәсмиләштерелде (№ Л035-01272-16/00253738) – барлык процедуралар да үтәлде. ИНН, ОГРН, банк счетлары, шулай ук агымдагы килешүләр буенча барлык йөкләмәләр үз көчендә кала. Контрактларны яңадан карау яки өзү өчен юридик нигезләр юк. Квалификация күтәрү турында элек бирелгән барлык таныклыклар һәм сертификатлар гамәлдә кала – алар алган белемнәрне раслый һәм яңадан рәсмиләштерүне таләп итми.
— Һәм соңгы сорау. Сезнеңчә, заманча төзүченең төп компетенциясе нәрсә?
— Заманча төзүченең төп компетенциясе-техник карарлар нигезендә нәтиҗәне фаразлау һәм гамәлләрне идарә итү. Заманча төзүче – ул системалы интегратор. Ул проектны сызыкча түгел, ә күләмле итеп күрә: техника, хокук, икътисад, саннар. Бер үлчәмдә генә эшләүче – барысыннан да яхшырак булса да — иртәме-соңмы авырлыклар белән очраша. Чөнки төзелеш – ул һәрвакыт мәнфәгатьләр, нормативлар, бюджетлар һәм сроклар киселеше. Һәм бу компетенциянең икенче өлеше-үзгәрешләргә тиз җайлашу сәләте. Норматив документлар яңартыла, технологияләр үзгәрә, цифрлаштыру мәҗбүри таләпләргә керә. Даими укырга әзер булмаган белгеч бер-ике елдан ихтыяҗсыз булып чыгачак. Бу картаю турында түгел, бу теләк турында: я син тармак белән бергә үсәсең, я тармак синнән башка алга китә. Нәкъ менә шуңа күрә безнең белем бирү программаларында без СНиПларны ятлауга басым ясамыйбыз - аларны һәрвакыт ачарга мөмкин — без норматив документларны конкрет очракка карап куллану күнекмәсен формалаштырабыз, һәр сайлауның нәтиҗәләрен исәпләргә өйрәтәбез. Бу – чын компетенция: билгесезлек шартларында төрле өлешләр буенча үлчәнгән карарлар кабул итү сәләте.
Төзелештә компетенцияләр үзәге
Казан шәһәре, Шуртыгин урамы, 22нче йорт, +7 (843) 272-65-60, +7 (960) 043-43-44, info@proff-standart.ru
Якындагы чаралар турында монда белергә мөмкин
