Безнең һәркайсыбыз яңа йорттан фатир сатып алыргамы, әллә үз йортны салыргамы икән дип бер генә тапкыр булса да уйланаганы бар. Ә төзегәндә – әзер типовой проект алыргамы яки индивидуальгә заказ бирергәме? Гади сайлау кебек тоела: типовой проект арзанрак һәм тизрәк, индивидуаль кыйммәтрәк, ләкин «үзең өчен». Бу чыннан да шулаймы?
Мөрәҗәгать итүчеләрнең сорауларына Татарстан Республикасы Дәүләт экспертизасы директоры урынбасары Игорь Алексеев җавап бирә.
Сорау: типовой проект белән «үзең өчен» проект арасында аерма зурмы? Бу алымнарның уңай һәм тискәре яклары нәрсәдә?
Җавап: типовой проектның ниндидер начар нәрсә түгеллеген шундук аңлатасы килә. Типовой проект гадәттәгечә инде күп тапкыр тормышка ашырган, һәм тапкырлаган саен ул шомартыла: хаталар төзәтелә, карарлар оптимальләштерелә, шул исәптән бәясе буенча да. Шуңа күрә типовой проектта бернинди начарлык та юк. Төзелеш параметрларын шартлы рәвештә ике блокка бүлеп була: беренчесе – ышанычлылык һәм куркынычсызлык өчен, икенчесе – уңайлылык өчен җавап бирә. Ышанычлылык өлешендә мин нәкъ менә типик чишелешләрне кулланырга киңәш итәр идем, ә уңайлылык өлешендә (планировка, бизәкләү, инженерия) фантазия күрсәтергә һәм йортны үзеңә туры китерү өчен индивидуаль чишелешләрне кулланырга мөмкин.
Сорау: шәхси проектның һәрвакыт кыйммәтрәк чыгуы дөресме?
Җавап: еш кына нәкъ шулай була. Миңа үз вакытында бер бик танылган төзүче әйтте, хәтта хыял йортын да ул өченче тапкырдан гына төзеде. Һәр кеше – шәхес, һәркемнең үз ихтыяҗлары. Сез «Хыял йорты»н төзегәндә, сез дөньядагы барысын да исәпкә алырга тырышасыз, һәм шуның аркасында проект кыйммәтләнә. Әгәр сезнең үз йортыгызны эксплуатацияләү тәҗрибәгез булмаса, мин башта йортны бер-ике айга арендага алырга киңәш итәр идем. Ышаныгыз, бу чыгымнар үз йортын планлаштырганда күп тапкырлар акланачак. Бер айдан соң сез үзегезнең таләпләр исемлегеннән яртысын алырсыз, ә ниндидер әһәмиятле әйберләрне өстәрсез.
Сорау: төзүчедән аның профессионалмы икәнен аңлау өчен нәрсә сорарга кирәк?
Җавап: иң яхшы рекомендация – гамәлгә ашырылган объектлар портфолиосы һәм төзелгән торакның инде бәхетле хуҗаларының чын гадел бәяләмәләре.
Сорау: әгәр төзелештән соң бер ел узгач проблемалар (ярыклар, дефектлар) башланса, ә төзүче юкка чыкса, нишләргә?
Җавап: беренче елны төп төзелеш дефектлары гадәттә инде күренә. Монда аларның сәбәбен билгеләү һәм зыянны бәяләү мөһим. Профессионал гына ярдәм итә ала. ТР Дәүләт экспертизасында суд төзелеш-техник экспертизасы белән шөгыльләнүче аерым бүлекчә бар. Безнең төгәл нәтиҗә әзерләнгән тәҗрибәне исәпкә алып, бу мәсьәләләр күпчелек очракта хәтта судка кадәр хәл ителә.
Сорау: шәхси йорт проектының дәүләт экспертизасы узуын таләп итәргә кирәкме?
Җавап: индивидуаль торак төзелеше проектлары мәҗбүри экспертиза узарга тиеш түгел. Әмма аерым очракларда – катлаулы геологик шартларда, грунт сулары югары булганда – без консультация хезмәтләре кысаларында аерым мәсьәләләрне локаль бәяли алабыз.
Сорау: типовой корылышлы коттедж бистәләрендә шәхси йорт салуга караганда сюрпризлар азрак булып чыга?
Җавап: әлбәттә, коттедж бистәләре өчен территорияне әзерләгәндә, еш кына комплекслы инженер эзләнүләре үткәрәләр: геологияне, экологияне, һаваның пычрануын үлчәүгә кадәр тикшерәләр. Индивидуаль төзелеш вакытында монда экономияләргә тырышалар – һәм нәкъ менә бу экономия еш кына эксплуатация вакытында проблемаларга китерә.
Сорау: төзелеш турында уйланучыларга сез нәрсә киңәш итәр идегез?
Җавап: минем тәкъдимем – өч этапта: башта арендага алынган йортта яшәргә, аннары типовой проект буенча йорт төзергә һәм шуннан соң гына, тәҗрибә туплап, шәхси «Хыял йорты»н төзергә тырышырга. Индивидуаль проектны мин участок чыннан да уникаль булган очракта гына эшләргә киңәш итәр идем (биеклекләр аермасы, суга чыгу, катлаулы грунт). Һәм шул вакытта профессионалларга гына мөрәҗәгать итәргә.
